Skip to main content

Muhurta Chintamani — Chapter 6: Vivāha Prakaraṇam

Sanskrit verses with English translation from Rama Daivajna. Read the full classical treatise on AstroFusion Learning.

Chapter audio (Sanskrit)

Verse 1 — Vivaha Foundation: Tri-varga Seat of Wife

भार्या त्रिवर्गकरणं शुभशीलयुक्ता। तस्माद् विवाहसमयः परिचिन्त्यते हि

bhāryā trivargakaraṇaṃ śubhaśīlayuktā| tasmād vivāhasamayaḥ paricintyate hi

VIVĀHA FOUNDATION: a wife of matching auspicious-nature (śīla) is the SEAT (karaṇa) of tri-varga — dharma-artha-kāma; since STRĪ-ŚĪLA-DHARMA all three are vivāha-dependent ('adhīno nigṇa āyattaḥ'), therefore the marriage TIME (lagna) is examined first; gṛhastha-āśrama is sarva-śreṣṭha as it shelters brahmacarya-vānaprastha-sannyāsa. [Joshi ed., print p.303-304, OCR-corrected]

Verse 2 — Prashna-Lagna & Jyotishi Protocol

प्रश्नलग्नाद् विवाहयोगं श्रृणु — गुरुचन्द्रयोदृष्टियोगः कन्यापितृप्रश्ने तत्प्राप्तिसूचकः

praśnalagnād vivāhayogaṃ śṛṇu — gurucandrayodṛṣṭiyogaḥ kanyāpitṛpraśne tatprāptisūcakaḥ

PRAŚNA-LAGNA PROTOCOL: father approaches jyotiṣī with ratna-maṇi-suvarna-vastra dakṣiṇā while astrologer is healthy-seated-cheerful; GURU-CANDRA mutual-dṛṣṭi yoga in praśna signals kanyā-marriage attainment; text prefers śubha-khacara reading over Nārada's asta-Guru-Candra bar; alternate pāṭha 'lagna-vidhu-bhṛgu-yuta'. [Joshi ed., print p.304/p.357-358, OCR-corrected]

Verse 3 — Prashna Mrityu-Yoga for Marriage Query

प्रष्टुर्लग्नात् प्रवलः शत्रुस्थितो मृत्युगृहस्थितो वा। यद्यष्टमान्तात्परतो विवाहं करोति मृत्युं वरकन्ययोः

praṣṭurlagnāt pravalaḥ śatrusthito mṛtyugṛhasthito vā| yady aṣṭamāntāt parato vivāhaṃ karoti mṛtyuṃ varakanyayoḥ

PRAŚNA-MṚTYU yoga: strong GURU from praśṭu-lagna seated in śatru/mṛtyu-house, and marriage attempted BEYOND the eighth year (aṣṭamāntāt-para) ⇒ death-fruits for vara+kanyā pair. [Joshi ed., print p.305/p.359, OCR-corrected]

Verse 4 — Papa Pair Death Yogas (Lagna-Saptama)

यदि लग्नगतः पापः सप्तमे कुजो भवेत्। विज्ञेयं मरणं पुंसः सप्तमाब्दान्तरे

yadi lagnagate pāpaḥ saptame kujo bhavet| vijñeyaṃ maraṇaṃ puṃsaḥ saptamābdāntare

VEHA-VYAYA death-pair: NĀRADA — pāpa-in-lagna + KUJA-in-7th ⇒ groom's death within EIGHT years; KAŚYAPA — any pāpa in lagna + another in 7th-sign ⇒ death within SEVEN years ('eko lagnagataḥ pāpaḥ pāpo 'nyaḥ saptarāśigaḥ'); VASIṢṬHA concurs 'ut-saptamād vā nidhanaṃ vara-sya'; some bar even single 7th-pāpa in this praśna. [Joshi ed., print p.305-306/p.359, OCR-corrected]

Verse 6 — Vivaha-Vinashaka Chandra Yoga

यदि भवति सितातिरिक्तपक्षे तनुगृहतः समराशिगः शशाङ्कः। अशुभखचरवीक्षितोऽरिरन्ध्रे विवाहविनाशकारको

yadi bhavati sitātiriktapakṣe tanugṛhataḥ samarāśigaḥ śaśāṅkaḥ| aśubhakhacaravīkṣito 'rirandhre vivāhavināśakārako

MARRIAGE-DESTROYER MOON: in Kṛṣṇa-pakṣa, Moon counted FROM LAGNA sitting in SAMARĀŚI (even signs Vṛṣabha-Karkādi), stationed in ARI-RANDHRA (6th/8th), aspected by malefics ⇒ vivāha-vināśaka yoga (Nārada concurs). [Joshi ed., print p.306/p.360, OCR-corrected]

Verse 7 — Punarbhu-Nivritti: Vishnurupi Pratima Doctrine

वारुणम्बुपिप्पलानां प्रतिमा विष्णुरूपिणी। तया सह विवाहे पुनर्भूत्वं न जायते

vāruṇambupippalānāṃ pratimā viṣṇurūpiṇī| tayā saha vivāhe punarbhūtvaṃ na jāyate

PUNARBHU-NIVṚTTI: kanyā given to VARUṆA-class (ambu/jala/water-named) or PIPPALA-named varas is Viṣṇurūpiṇī — NO punarbhu-taint on remarriage ('lakṣmīrūpā sadā kanyā hari-rūpaṃ sadā jalam'; dāna to Hari-form destroys donor's pāpa, purifies lineage both sides); Chandra-Gandharva-Agni-Ambu-Śiva-Soma named lords also count as kanyā's childhood husbands per smṛti. [Joshi ed., print p.309/p.363, OCR-corrected]

Verse 8 — Kanya Pradana: First-Child Divination

प्रदानलग्नक्षणे कन्या स्वेच्छया कामिनी तत्र चेत्। स्त्रीहस्ता स्त्रीजननी पुंहस्ता पुत्रजननी

pradānalagnakṣaṇe kanyā sveccayā kāminī tatra cet| strīhastā strījananī puṃhastā putrajananī

FIRST-OFFSPRING DIVINATION (Śaunaka): at kanyā-pradāna lagna-moment, if the willing maiden TOUCHES a MALE hand⇒first child a SON; FEMALE hand⇒first child a DAUGHTER ('strī-hastā strī-jananī puṃ-hastā putra-jananī'); jyotiṣī announces this before pradāna. [Joshi ed., print p.310/p.364, OCR-corrected]

Verse 9 — Vaidhavya Yogas & Praashna Fruits

उदयात् सप्तमसंस्थे रविभानुतनये शशाङ्के वा। वैधव्यं क्षितितनये सप्तमगे कन्या भ्रियते

udayāt saptamasasthe ravibhānutanaye śaśāṅke vā| vaidhavyaṃ kṣititanaye saptamage kanyā bhriyate

VAIDHAVYA (widowhood) yogas: SUN or MOON in 7th from lagna ⇒ kanyā faces vaidhavya; MARS in 7th ⇒ mṛtaprajā/puṇḍralī-class affliction. PRAŚNA FRUITS: Guru+Saumya(benefics) in pṛcchā-lagna ⇒ dīrghāyu; both in 5th or mitra-signs ⇒ abundant wealth; suitors approaching fearlessly ⇒ kanyā becomes pativratā; vanitāṃśa in lagna seen by Śakra(Bṛhaspati)-Indu ⇒ kanyā-lābha assured. [Joshi ed., print p.311/p.365, OCR-corrected]

Verse 10 — Kanya-Avarana Day Rules

प्रश्नात् शुद्धिदिवसे चन्द्रताराबलान्विते। विवाहोक्तेषु ऋक्षेषु रिक्ताष्टमीं त्यक्त्वा

praśnāt śuddhidivase candratārabalānvite| vivāhokteṣu ṛkṣeṣu riktāṣṭamīṃ tyaktvā

KANYĀ-ĀVARAṆA (unveiling) protocol: Varāha — bring kumārī veiled with gandha-dhūpa-dīpa-naivedya, holding akṣatā-full palms, calm-hearted; ĀVARAṆA DAY = praśna-śuddhi day WITH chandra+tārā bala, among vivāha-prescribed stars, EXCLUDING Māsādi days and Riktā-Aṣṭamī-Navamī tithis, Kuja-vāra barred, gandha-water-fruits arrangement. [Joshi ed., print p.312/p.366, OCR-corrected]

Verse 12 — Gender-Wise Year Parity & Graha-Shuddhi

गुरुशुद्धिवशेन कन्यकानां समवर्षेषु षडब्दकोपरिष्टात्। रविशुद्धिवशाच्छुभो वराणामुभयोश्चिन्द्रविशुद्धितो विवाहः

guruśuddhivaśena kanyakānāṃ samavarṣeṣu ṣaḍabdakopariṣṭāt| raviśuddhivaśāc chubho varāṇām ubhayoś cindraśuddhito vivāhaḥ

YEAR-PARITY ENGINE (vasantamālikā): KANYĀ marries in EVEN years after age 6 requiring GURU-śuddhi; VARA (groom) in ODD years with SŪRYA-śuddhi; when BOTH purities hold via CHANDRA-śuddhi the marriage is supreme. Śuddhi = aṣṭavarga-grade purity of named graha (per v46 doctrine). [Joshi ed., print p.314/p.368, OCR-corrected]

Verse 13 — Month Doctrine: Phalguna-Chaitra & Sankranti Debate

फाल्गुनोऽपि विदितः मीनसङ्क्रमणशुद्धावपि शुभः। चैत्रो निषिद्ध इति मेषसङ्क्रान्तिशुद्धावप्यशुभः

phālguno 'pi viditaḥ mīnasaṅkramaṇaśuddhāv api śubhaḥ| caitro niṣiddha iti meṣasaṅkrāntiśuddhāv apy aśubhaḥ

MĀSA doctrine: PHĀLGUNA auspicious until Mīna-saṅkrānti completes; CHAITRA barred even post-Meṣa-saṅkraṃti per one school — VIVĀHA-VṚNDĀVANA refutes ('aja-tu...nirmūlam': Meṣa-saṅkrama never universally barred); CHŪḌĀMAṆI adds pāṇipīḍana pairs by some: Pauṣa+Makara-Sun, Chaitra+Meṣa-Sun, ĀṢĀḌHA+Mithuna-Sun; prefer SAURA-MĀSA where it matches chāndra (ekatva). [Joshi ed., print p.317/p.371, OCR-corrected]

Verse 14 — Janma-Anga Bar for First-Garbha Marriage

आद्यगर्भसुतकन्यायोर्जन्ममासभानुतिथिनक्षत्रग्रहः। अनोचितोऽयम्

ādyagarbhasutakanyāyor janmamāsabhānutithinakṣatra-grahaḥ anocito 'yam

JANMA-AŃGA bar (Rathoddhatā): for FIRST-GARBHA sons and daughters, marriage in their own BIRTH-MONTH / SUN-sign / TITHI / NAKSHATRA is unfit ('a-nocitaḥ'); Budha-related clause praśasya with parvata-toya-januṣ-yuta fruits — mirrors upanayana v45 exception structure. [Joshi ed., print p.318/p.372, OCR-corrected]

Verse 15 — Jyeshtha-Traya Doctrine

त्रिज्येष्ठं ज्येष्ठत्रयं मध्यमं सम्प्रदिष्टं द्विज्येष्ठं चेन्नैव युक्तं कदापि

trijyeṣṭhaṃ jyeṣṭhatrayaṃ madhyamaṃ sampradiṣṭaṃ dvijyeṣṭhaṃ cen naiva yuktaṃ kadāpi

JYEṢṬHA-TRAYA engine: TRIJYEṢṬHA (= eldest son + eldest daughter + Jyeṣṭha-MONTH together) absolutely UNFIT; DWIJYEṢṬHA (two of three) = MADHYAMA-sampradiṣṭa; single jyeṣṭha ⇒ permitted (Guru: 'jyeṣṭhe na jyeṣṭhayoḥ pāṇipīḍanam — with one jyeṣṭha even Jyeṣṭha-māsa works'). [Joshi ed., print p.319/p.373, OCR-corrected]

Verse 16 — Kula-Kala Sequence Rules

सुतपरिणयात् षण्मासान्तः सुताकरपीडनम्। न च सहजथोरुद्वाहो भ्रात्रोः सहोदरकन्यके

sutapariṇayāt ṣaṇmāsāntaḥ sutākarapīḍanam| na ca sahaja-rthorudvāho bhrātroḥ sahodarakanyakaye

KULA-KĀLA sequence (Hariṇī): after SON'S vivāha, DAUGHTER's pāṇipīḍana must complete within SIX SAURA-months; own-kula order: maṇḍana (adornment) precedes muṇḍana (tonsure); NO same-day (sahaja) weddings of TWO SISTERS; sibling-sequence bars detailed. [Joshi ed., print p.321/p.375, OCR-corrected]

Verse 17 — Pratikulya: Sapinda Mourning Bars

पुरुषत्रयपर्यन्तं प्रतिकूलं सगोत्रिणाम्। आशौचं माससम्मितं तदन्ते शान्तिकं ततः

puruṣatrayaparyantaṃ pratikūlaṃ sagotriṇām| āśaucaṃ māsasammitaṃ tad ante śāntikaṃ tataḥ

PRATIKŪLYA (mourning-bars): sapidins observe āśauca up to ONE YEAR (Medhātithi: māsa-sammita variants); after completion perform ŚĀNTIKA then set lagna (Māṇḍavya); ŚAUNAKA high-risk list: death of vara's father/mother/pitṛ-vya/co-born/sister/married kin ⇒ mahā-vighna-prada pratikūlya spanning VARṢA-SAṄMĀSA-TRAYAMĀSA grades. [Joshi ed., print p.326/p.380, OCR-corrected]

Verse 19 — In-Law Torment Star Wheel (Vasantatilaka)

अहिजौ सुतरां विधत्तः कन्यायुतो निऋतिजौ श्वशुरं हतश्च। ज्येष्ठाभजाततनया स्वधर्मपतेर्भ्रातुर्वधूनां कर्त्री

ahijau sutarāṃ vidhattaḥ kanyāyuto niṛtijau śvaśuraṃ hataś ca| jyeṣṭhābhajātatana-yā sva-dharmanilaye bhrātur vadhūnāṃ kartrī

IN-LAW TORMENT wheel: bride/groom born under AHIJA-class (Aśleṣā-sign) ⇒ destroys MOTHER-IN-LAW swiftly; NIṚTIJA (Mūla-born) ⇒ KILLS FATHER-IN-LAW ('mūlajā śvaśuraṃ hanti vyālajā ca tad-aṅkanām' — Nārada); JYEṢṬHĀ-sign daughter-in-law ⇒ harms husband's elder brother; Vasiṣṭha adds naiṛtya-pāda nuance (antya-pāda exempt via Himavat-spouse myth). [Joshi ed., print p.328/p.382, OCR-corrected]

Verse 21 — Ashta-Kuta Guna System (36-Point)

वर्णं वश्यं तथा तारा योनिग्रहमैत्रकम्। गणं भकूटनाडीश्च कूटमष्टविधं स्मृतम्

varṇaṃ vaśyaṃ tathā tārā yonigraha-maitrakam| gaṇaṃ bhakūṭanāḍīś ca kūṭam aṣṭavidhaṃ smṛtam

AṢTA-KŪTA match engine (tika-fold): eight kootas weighted ascending — VARṆA=1, VAŚYA=2, TĀRĀ=3, YONI=4, GRAHA-MAITRI=5, GAṆA=6, BHAKŪTA=7, NĀḌĪ=8; maximum GUNA-MELĀPAKA = 36 points; threshold ≥18 for marriage-worthiness. [Joshi ed., print p.330-331/p.384, OCR-corrected]

Verse 24 — Tara-Kuta Split & Bhakuta Guard

एकतो रम्यते तारा शुभा चैवाशुभान्यतः। तदा सार्धं गुणं दद्यात् ताराशुद्धया मिथः

ekato ramyate tārā śubhā caivāśubhānyataḥ| tadā sārdhaṃ guṇaṃ dadyāt tārāśuddhayā mithaḥ

TĀRĀ-SPLIT rule (Daivajnamanohara): if Tara is auspicious for ONE party and inauspicious for the other ⇒ HALF (sārdha) guṇa credited; both-good⇒full, both-bad⇒ZERO; KEY GUARD: tara-niṣedha applies ONLY when bhakūta is ALSO duṣṭa ('daśameko-navaviṃśatitārayo niṣedho duṣṭabhakūte'); clean bhakūta voids tara-dosa. [Joshi ed., print p.333/p.387, OCR-corrected]

Verse 25 — Yoni-Kuta Full Register (14 Yonis)

अश्विनीशतभिषायोरश्वयोनिः स्वात्योः हस्तयोर्महिषी। योनिद्वयं प्रतिपादे महावैरं त्याज्यं विवाहे

aśvinīśatabhiṣāyor aśvayoniḥ svātyoḥ hastayor mahiṣī| yonidvayaṃ pratipāde mahāvairaṃ tyājyaṃ vivāhe

YONI-KŪTA register (14 yonis, 2 stars each): Aśvinī+Śatabhiṣā=aśva(horse); Svātī+Hasta=mahiṣī(buffalo); Bharaṇī+Revatī=gaja(elephant); Kṛttikā+Puṣya=meṣa(ram)/aja; Rohiṇī+Mṛgaśirā=sarpa(serpent); Ardrā+Śravaṇa?(varies)=mṛga; Punarvasu+Āśleṣā=viḍāla(cat); Maghā+Pūrvaphalgunī=mūṣaka(rat); Pūrvāṣāḍhā+Pūrvabhādrā=simha(lion); Uttarāṣāḍhā+Abhijit=nakula(mongoose); Jyeṣṭhā+Anurādhā=hariṇī(deer); Mūla+Bhadrā=śvān(dog); Viśākhā+Chitrā=vyāghra(tiger); Uttaraphalgunī+Uttarabhādrā=gau(cow). HALF-PĀDA pairs = MAHĀ-VAIRA (natural enemies: horse↔buffalo etc.) barred in vivāha. [Joshi ed., print p.334-336/p.388-390, OCR-corrected]

Verse 26 — Graha-Maitri Chakra (Rashi Friendship Grid)

भान्वादीनां मैत्रं पञ्चतन्त्रेण — शुक्रशनिग्रहाः परस्परमित्राणि

bhānvādīnāṃ maitraṃ pañcatantreṇa — śukraśanigrahaḥ parasparamitrāṇi

GRAHA-MAITRI chakra (5×5 sign-lord grid for varṇa-rashi pairing): permanent friendships e.g. SHUKRA-SHANI mutual friends; SŪRYA-CANDRA-MANGAL triad friendly; BUDHA friend to all but treats CANDRA as enemy; GURU friendly to SUN-MOON-MARS, enemy to VENUS-MERCURY; ŚANI friendly to VENUS-MERCURY, enemy to SUN-MOON-MARS; score = 5 when lords are mutual-friends, graded down for one-way/enemy. [Joshi ed., print p.338/p.392, OCR-corrected]

Verse 28 — Gana-Kuta Scoring Wheel

गुणाः गुणसादृश्ये पञ्च स्युः सुरमानुषे। नार्यां देवो नरः पशूच्चत्वारो वा

guṇāḥ guṇasādṛśye pañca syuḥ suramānuṣe| nāryāṃ devo naraḥ paśūc catvāro vā

GAṆA-KŪTA scores: SAME-gaṇa pair⇒full; DEVA-MANUṢYA⇒5 guṇas; bride-side DEVĀSURA combos with NARA or PAŚU⇒4; DAIVA-RĀKṢASA and NARA-RĀKṢASA⇒ZERO; RĀKṢASA groom with deva/nara bride⇒zero; two-gaṇa graded pairs get 1 each otherwise. [Joshi ed., print p.340/p.394, OCR-corrected]

Verse 29 — Gana-Dosa Voids: Garga & Atri

ग्रहमैत्री च राशिश्च शुभे नियतं यदि। न गणाभावजनितं दूषणं स्याद् विघातकम्

grahamaitrī ca rāśiś ca śubhe niyataṃ yadi| na gaṇābhāvajanitaṃ dūṣaṇaṃ syād vighātakam

GAṆA-DOṢA VOIDS: GARGA — if GRAHA-MAITRI and RASHI both auspicious, gaṇa-defect does NOT obstruct; ATRI — when sign-LORDS are mutual friends ('mitratve rāśināthayoḥ'), vivāha yields PUTRA-PAUTRA-VṚDDHI even amid gaṇa-doṣa. [Joshi ed., print p.340-341/p.394, OCR-corrected]

Verse 31 — Bhakuta Exceptions & Ekadhipatya Rescue

दुष्टभकूटस्य परिहारः — एकाधिपत्ये शुभो परिणयः। षडष्टकं समराशौ न दोषः

duṣṭabhakūtasya parihāraḥ — ekādhipatye śubho pariṇayaḥ| ṣaḍaṣṭakaṃ samarāśau na doṣaḥ

BHAKŪTA rescues: (1) kanyā's EVEN sign + vara's ODD sign at 6TH-from-her ⇒ NO ṣaḍaṣṭaka-bhakūta doṣa (e.g. Karka-bride/Dhanus-groom); (2) EKĀDHIPATYA (both rashis ruled by ONE lord) makes the marriage śubha despite duṣṭa-bhakūta. [Joshi ed., print p.342/p.396, OCR-corrected]

Verse 34 — Nadi-Kuta: Ekanaadi Pair Register

ज्येष्ठामूलयुगयुगम् उत्तराफल्गुनी हस्तं शततारका पूर्वाभाद्रपदा च। एकनाड्यां परिणयन्ति मृत्योः

jyeṣṭhāmūlayugayugam uttarāphalgunī hastaṃ śatatārakā pūrvābhādrapadā ca| ekānāḍyāṃ pariṇayanti mṛtyoḥ

NĀḌĪ-KŪTA EKA-NĀḌĪ pairs: Jyeṣṭhā+Mūla, Uttaraphalgunī+Hasta, Śatabhiṣā+Pūrvabhādrapadā (+Ādrā-class per tika) share ONE nāḍī — marriage within these pairs ⇒ mṛtyu-fruits per smṛti ('ekānāḍyāṃ pariṇayana-sandhyā mṛtyuḥ'); daiva-daivī/madhya/yoni-budhna sub-classes noted. [Joshi ed., print p.349/p.403, OCR-corrected]

Verse 35 — Nadi-Vedha Quarter Rule & Shanti Remedies

आचांशेन चतुर्थांशं चतुर्थांशेन चादिमम्। द्वितीयेन तृतीयं तु तृतीयेन द्वितीयकम्

ācāṃśena caturthāṃśaṃ caturthāṃśena cādimam| dvitīyena tṛtīyaṃ tu tṛtīyena dvitīyakam

NĀḌĪ-VEDHA quarter-cross: if vara's 1st-pāda matches kanyā's 4th (and vice-versa), 2nd↔3rd similarly ⇒ MṚTYU-sandeha; remaining āṃśas only slight-doṣa. ŚĀNTI when unavoidable (Guru): japa+brāhmaṇa-sevā, hiraṇya-dakṣiṇā at dharma-ādi-kūṭaka, cows+food+gold gifts — sarva-doṣāpahāraka. [Joshi ed., print p.352/p.406, OCR-corrected]

Verse 35 — First-Meeting Star Affection Fruits

वरवधूप्रथमनवसमागमनक्षत्रस्थितिभिः पत्नीं प्रियां वधूः प्रियं पतिं च कुरुते

varavadhū-prathamanavasamāgamana-kṣatrasthitibhiḥ patnīṃ priyāṃ vadhūḥ priyaṃ patiṃ ca kurute

FIRST-NAV-SAMĀGAMA fruits: the nakshatra positions at the couple's FIRST union determine mutual affection — stars yielding PRIYA-VADHŪ (wife loving husband) or VADHŪ-PRIYA (husband devoted to wife). [Joshi ed., print p.354/p.408, OCR-corrected]

Verse 37 — Nama-Rashi Engine: Janma vs Name Sign

जन्मभं जन्मधिष्ण्येन नामधिष्ण्येन नामभम्। कुर्यादष्टादश कर्माणि जन्मराशौ बलान्विते

janmabhaṃ janmadhiṣṇyena nāmadhiṣṇyena nāmabham| kuryād aṣṭādaśa karmāṇi janmarāśau balānvite

NĀMA-RĀŚI engine: birth-sign governs rites when BALĀNVITA; otherwise NAME-SIGN (from name's first letter via svara-udaya śatapada-chakra) carries ALL rites ('aṣṭādaśa karmāṇi janma-rāśau...sarvāṇy anyāni nāma-rāśau'); Bṛhaspati: vyavahāra-rāja-seva-saṅgrāma by janma-sign, other fruits by nāma-sign; letters without vowels (ṛṣabha-class) follow yathā-sampradāya. [Joshi ed., print p.356/p.410, OCR-corrected]

Verse 38 — Mangalika Doctrine: Pati-Nashak Yogas

लग्नचतुर्थसप्तमाष्टमद्वादशस्थैः पापैः पतिनाशकं पत्नीनाशकं वा योगः। कुजेन मंगला

lagnacaturthasaptamāṣṭamadvādaśasthaiḥ pāpaiḥ patināśakaṃ patnīnāśakaṃ vā yogaḥ| kujena maṅgalā

PAPI-NĀŚAK/MAŃGALIKA doctrine (tika-fold): malefics in houses 1-4-7-8-12 of either chart ⇒ pati-nāśaka (groom-harming) or patnī-nāśaka; MARS specifically in those five houses of the GIRL's chart ⇒ MAŃGALĪ (maṅgalik) requiring matching Mars-groom; guṇa-thresholds restated: <18 sādhāraṇa, 18-20 marriage-worthy, 20-30 UTTAMA. [Joshi ed., print p.358/p.412, OCR-corrected]

Verse 40 — Hora Foundation for Muhurta Charts

राशेर्द्विघट्यर्धपलानि होरा — अहोरात्रे चतुर्विंशतिहोराः

rāśer dvighaṭyardhapalāni horā — ahorātre caturviṃśatihorāḥ

HORĀ foundation (tika-fold): each sign splits into 24 horās of 2.5-ghaṭī (=1 hour); day holds 60 ghaṭīs = 24 horās; horā-lords are ONLY Sūrya-Candra cycling; hora-knowledge gates muhurta-chart reading. [Joshi ed., print p.360/p.414, OCR-corrected]

Verse 42 — Dreshkana Thirds Doctrine

दशांशत्रयं द्रेष्काणम् — प्रथमः स्वराशिः द्वितीयः पञ्चमात् तृतीयो नवमात्

daśāṃśatrayaṃ dreṣkāṇam — prathamaḥ svarāśiḥ dvitīyaḥ pañcamāt tṛtīyo navamāt

DREŚKĀṆA map: each sign's three 10° parts — FIRST dreśkāṇa = own sign, SECOND = sign five places ahead, THIRD = nine places ahead (parivṛtti-traya scheme) used to grade varga-strength in marriage charts. [Joshi ed., print p.362/p.416, OCR-corrected]

Verse 43 — Gandanta: Nanda-Tithi Junction Bar

नन्दादेः प्रथमा एका घटिका गण्डान्त उच्यते

nandādeḥ prathamā ekā ghaṭikā gaṇḍānta ucyate

GAṆḌĀNTA bar: the FIRST one ghaṭī of each NANDĀ-class tithi (Pratipadā, Ṣaṣṭhī, Ekādaśī) is gaṇḍānta-junction — ashubha-phala, barred for shubha-karma including vivāha. [Joshi ed., print p.366/p.420, OCR-corrected]

Verse 44 — Kartari Dosa

लग्नात् पापावुभगौ व्ययांशस्थौ यदा तदा। कर्तरी नाम सा ज्ञेया मृत्युदारिद्रयदोषदा

lagnāt pāpāv ubhagau vyayāṃsasthau yadā tadā| kartarī nāma sā jñeyā mṛtyudāridryadoṣadā

KARTARĪ doṣa: when TWO malefics flank the lagna — one in the 12th (vyaya-āṃśa) and another in the 2nd — the 'scissors' yoga forms ⇒ mṛtyu+dāridrya fruits; retrograde variant noted in tika. [Joshi ed., print p.366/p.420-421, OCR-corrected]

Verse 45 — Chandra-Dosa Apavada: Strength Voids Yuti

स्वक्षेत्रगः स्वोच्चगो वा मित्रक्षेत्रगतो विधुः। युतिदोषं न भवेद्धम्पत्योर्भोगाय तदा

svakṣetragaḥ svoccago vā mitrakṣetragato vidhuḥ| yutidoṣaṃ na bhaved dampatyor bhogāya tadā

CHANDRA-DOṢA VOID (Nārada): Moon in OWN-house/exaltation/FRIEND's-sign nullifies any conjunctive doṣa for the couple, granting bhoga instead; KAŚYAPA extends: tuṅga-mitra-sva-rāśi Moon with benefics yields full fruits EVEN joined with malefics ('kruṛrayutaḥ sampūrṇaphaladaḥ śaśī'). [Joshi ed., print p.370/p.424, OCR-corrected]

Verse 47 — Ashtama-Lagna Ekadhipatya Exceptions

मीनोऽक्षकर्कटिकभूगस्त्रियोष्टमं लग्नं यदा नाष्टमगेहदोषकृत्। अन्योन्यमित्रत्ववशेन सा वधूः सुतायुगृहसौख्यभागिनी

mīno 'kṣakarkaṭibhūgaḥ striyoṣṭamaṃ lagnaṃ yadā nāṣṭamagehadoṣakṛt| anyonyamitratvavaśena sā vadhūḥ sutāyugṛhasaubhāgyabhāginī

AṢṬAMA-LAGNA exceptions via EKĀDHIPATYA: when girl's 8th-sign lagna = Mīna(from Siṃha), Vṛṣa(from Tulā), Karka(from Dhanus), Vṛścika(from Meṣa), Makara(from Mithuna), Kanyā(from Kumbha) — same-lord pairs ⇒ NO aṣṭamageha-doṣa; bride instead gains sutā+household-saukhya. [Joshi ed., print p.371/p.425, OCR-corrected]

Verse 48 — Vivaha Lagna Ashtama-Dvadasha Bars

अष्टमभावनवांशा लग्नस्था वा तदीश्वरो वा। विवाहं न शुभं नित्यकलहप्रदश्च

aṣṭamabhāvanavāṃśā lagnasthā vā tadīśvaro vā| vivāhaṃ na śubhaṃ nityakalahapradaś ca

MARRIAGE-LAGNA bars: the AṢṬAMA-bhāva's navāṃśa-sign or its LORD placed in the vivāha-lagna makes the rite ashubha; likewise DVĀDAŚA's navāṃśa/lord there ⇒ couple suffers NITYA-YĀVAJJĪVANA-KALAHA (lifelong discord). [Joshi ed., print p.372/p.426, OCR-corrected]

Verse 49 — Vishaghati Dosa Voids

लग्नं विना केन्द्रत्रिकोणगतश्चन्द्रो या शुभदृष्टो लग्नेशः। स्ववर्गस्थितश्चेत् विषघटीदोषो न

lagnaṃ vinā kendratrikoṇagataś candro yā śubhadṛṣṭo lagneśaḥ| svavargasthitaś cet viṣaghaṭīdoṣo na

VIṢAGHAṬĪ voids: poison-gaṭī doṣa dissolves if Moon sits kendra/trikoṇa WITHOUT touching lagna, or lagna-LORD benefic-aspected in kendra, or Moon benefic-rāśi/friend-aspected, or Moon in OWN varga. [Joshi ed., print p.374/p.428, OCR-corrected]

Verse 53 — Dur-muhurta Register & Pradosha Pairs

शुक्ले द्वितीयादित एव कृष्णपक्षे दशम्यन्तगताः प्रशस्ताः। वाराः प्रशस्ताः शुभखेचराणां रव्यर्किवारौ मध्यमौ भौमस्य

śukle dvitīyādita eva kṛṣṇapakṣe daśamyantagatāḥ praśastāḥ| vārāḥ praśastāḥ śubhakhecarāṇāṃ ravyarkivārau madhyamau bhaumasya

DUR-MUHŪRTA register (mālinī): 14 named spans incl. Girisha-Abhujaga-Sitā-Piśya-Vasu-Vidhu-Abhijit-Vidhātā-Indra-Anala classes barred; TITHI grades: Śukla from dvitīyā through daśamī-end praśastā; AṢṬAMĪ (Skanda-Gaṇeśa) and CHATURDAŚĪ are tīrthi-varjyā; WEEKDAYS: benefic-khecara days best, Sun-Mars MADHYAMA, Saturn's ALWAYS tyājya; PRADOṢA pairs: Sunday+dvādaśī, Tuesday+trayodaśī = prakṛṣṭa-doṣa. [Joshi ed., print p.375-376/p.429-430, OCR-corrected]

Verse 57 — Vedha-Star Tyajya Grading

क्रूरवेधे सम्पूर्णनक्षत्रं त्याज्यं शुभग्रहवेधे पादः

krūravedhe sampūrṇanakṣatraṃ tyājyaṃ śubhagrahave dhe pādaḥ

VEDHA grading: when a CRUEL planet pierces the vivāha-star the WHOLE nakshatra is abandoned; with a BENEFIC's vedha only the stricken PĀDA (quarter) is skipped; resolves why 14 yoni-pairs listed vs 8 via saptaśalākā 'itarat' clause; general bar: muktam-bhogyam-krāntam-viddham stars per Svarodaya. [Joshi ed., print p.379/p.433, OCR-corrected]

Verse 60 — Pata-Dosa Star-Fall Rule

हर्षणवैधृतिसाध्यव्यतिपातगण्डशूलयोगानाम्। अन्ते यन्नक्षत्रं पातेन निपातितं तत्

harṣaṇavaidhṛtisādhyavyatipātagaṇḍaśūlayogānām| ante yannakṣatraṃ pātena nipātitaṃ tat

PĀTA star-fall: the nakshatra holding the END of Harṣaṇa-Vaidhṛti-Sādhya-Vyatīpāta-Gaṇḍa-Śūla yogas is 'struck by Pāta' (Caṇḍīśa's caṇḍāyudha) — barred for vivāha; Trivikrama grades: sādhya-harṣaṇa-śūla fall at start, vaidhṛti-vyatipāta-gaṇḍa at end. [Joshi ed., print p.382/p.436, OCR-corrected]

Verse 61 — Mahapata Exception: Viparitayana Clause

विपरीतायनगतौ चन्द्रसूयोः क्रान्तिसाम्ये। महापातदोषो नास्त्येव

viparītāyanagate candrasūryoḥ krāntisāmye| mahāpātadoṣo nāsty eva

MAHĀ-PĀTA void: when Sun-Moon occupy OPPOSITE ayaṇas with EQUAL declination (krānti-sāmya), the mahā-pāta-doṣa does NOT apply; Gaṇeśa-daivajña confirms ('dvitīyaṃ pūrvenoktam ato nātiduṣṭam'); Vasiṣṭha-saṃhitā: vyatīpāta arises from bhagaṇa-yoga for outer-world dissolution context only. [Joshi ed., print p.384/p.438, OCR-corrected]

← Chapter 5Book overviewClassical LibraryAll CoursesChapter 7 →