Skip to main content

Muhurta Chintamani — Chapter 2: Nakṣatra Prakaraṇam

Sanskrit verses with English translation from Rama Daivajna. Read the full classical treatise on AstroFusion Learning.

Chapter audio (Sanskrit)

Verse 1 — Lords of the 27(+Abhijit) Nakshatras

नासत्यान्तकवह्निधातृशशभृद्रुद्रादितीज्योरगा ऋक्षेशाः पितरो भगोऽर्यमरविस्त्वष्टा समीरश्च क्रमात्। शक्राग्नी खलुमित्रशक्रनिरृतिक्षौराणि विश्वे विधिः। गोविन्दो वसुतोयपाजचरणाहिबुध्न्यपूषाभिधाः

nāsatyāntakavahnidhātṛśaśabhṛd rudrāditījyor agā ṛkṣeśāḥ pitaro bhago 'ryamaravis tvaṣṭā samīraś ca kramāt| śakrāgnī khalumitraśakranirṛti-kṣaurāṇi viśve vidhiḥ| govindo vasutoyapāja-caraṇāhir budhnya-pūṣābhidhāḥ

Star-lords in order: Ashwini—Nāsatya(Aśvin-kumāra); Bharani—Antaka(Yama); Krittika—Vahni(Agni); Rohini—Dhātā(Brahmā); Mrigashira—Śaśabhṛt(Moon); Ardra—Rudra; Punarvasu—Aditi; Pushya—Ijya(Bṛhaspati); Ashlesha—Uraga(Serpent); Magha—Pitṛs; P.Phalguni—Bhaga; U.Phalguni—Aryamā; Hasta—Savitā; Chitra—Tvaṣṭā(Viśvakarmā); Swati—Vāyu; Vishākhā—Indrāgni(dual, hence Dvīṣa); Anurādhā—Mitra; Jyeshthā—Śakra(Indra); Mula—Nirṛti; P.Ashadha—Kṣīra(waters); U.Ashadha—Viśvedevāḥ; Abhijit—Vidhi(Brahmā; interstitial span, not a full star); Shravana—Govinda(Viṣṇu); Dhanishtha—Vasus(eight); Shatabhisha—Toyapa(Varuṇa); P.Bhadrapada—Ajacaraṇa; U.Bhadrapada—Ahirbudhnya; Revati—Pūṣā. [Joshi ed., print p.125-126, OCR-corrected]

Verse 2 — Dhruva (Fixed)-Class Stars: Uttara-Traya + Rohini

उत्तरात्रयरोहिण्यो भास्करइच ध्रुवं स्थिरम्। तत्र स्थिरं बीजगेहशान्त्यारामादि सिद्धये

uttaratrayarohiṇyo bhāskara ic cha dhruvaṃ sthiram| tatra sthiraṃ bīja-geha-śānty-ārāmādi siddhaye

The three Uttarās (U.Phalguni, U.Ashadha, U.Bhadrapada) with Rohini form the Dhruva/sthira (fixed) class — under them fixed acts succeed: seed-sowing (bīja), house-building (geha), śānti rites such as Vināyaka-śānti, garden-making (ārāma) and the like; 'ādi' folds in Mridu-class benefits. [Joshi ed., print p.127, OCR-corrected]

Verse 3 — Chara (Movable) Gana: Swati-Punarvasu-Shravana + Monday

स्वात्यादित्ये श्रुतेस्त्रीणि चन्द्रचापि चरं चलम्। तस्मिन् गजादिकारोहो वाटिकागमनादिकम्

svātyāditye śrutes triṇi candracāpi caraṃ calam| tasmin gajādikāroho vāṭikāgamana-ādikam

Swati, Punarvasu(Āditya) and Shravana(Śruteḥ), together with Monday, are Chara/Chala (movable): mounting elephants-horses and conveyances, entering gardens-parks, travel etc.; 'ādi' folds in all Laghu-class acts. [Joshi ed., print p.128, OCR-corrected]

Verse 4 — Ugra (Fierce) Gana: Purva-Traya-Bharani-Magha + Tuesday

पूर्वात्रयं भार्य्यमघे चैवोग्रं क्रूरं कुजस्तथा। तस्मिन् घातार्दिनिष्ठयात्राणि विषशस्त्रादि सिध्यति

pūrvatrayaṃ bhāryyamaghe caivo graṃ krūraṃ kujas tathā| tasmin ghātār din iṣṭhayātrāṇi viṣaśastrādi sidhyati

The Pūrva-trio (P.Phalguni, P.Ashadha, P.Bhadrapada), Bharani and Magha, with Tuesday, are Ugra/Krūra: attacks (ghāta), arson, deceit, poison-use and weapons succeed then — per Dāruṇa-class extensions too. [Joshi ed., print p.128–129, OCR-corrected]

Verse 5 — Mishra (Mixed) Gana: Vishakha-Krittika-Wednesday

विशाखाग्नेयभे सौम्यो मिश्रं साधारणं स्मृतम्। तज्ज्ञाग्निकार्यं सिद्धं च वृषोत्सर्गादि सिद्धये

viśākhāgneyabhe saumyo miśraṃ sādhāraṇaṃ smṛtam| tajjñāgnikāryaṃ siddhaṃ ca vṛṣotsargādi siddhaye

Vishākhā, Krittika(Āgneya) with Wednesday are Mishra/Sādhāraṇa (mixed-common): fire-rites (agnihotra), kāmya bull-release (vṛṣotsarga) succeed, as do Ugra-class acts via 'ādi'; Narada adds arts-music-crafts, grain-collection, marriage on the saumya weekday. [Joshi ed., print p.129, OCR-corrected]

Verse 6 — Laghu-Kshipra (Light/Swift) Gana: Hasta-Swati-Abhijit + Thursday

हस्तादिवायव्याभिजितः क्षिप्रं लघु गुरुस्तथा। तस्मिन् पण्यरतिज्ञानं भूषाशिल्पकलादिकम्

hastādivāyavyābhijitaḥ kṣipraṃ laghu gurus tathā| tasmin paṇya-rati-jñānaṃ bhūṣā-śilpa-kalādikam

Hasta, Vāyu's Swati and Abhijit with Thursday are Laghu/Kshipra (light-swift): merchandise-selling, love-making, knowledge-acquisition, ornaments, the sixty-four crafts-arts succeed; Chara-class acts fold in. Schools vary on membership (Shripati: Ashwini-quartet; Daivajnamanohara reads 'laghu-kshipra' with Ashwini). [Joshi ed., print p.129–130, OCR-corrected]

Verse 7 — Mridu (Soft) Gana: Mrigashira-Revati-Chitra-Anuradha + Friday

मृगान्त्यचित्रानुराधा मृदु मित्रं भगस्तथा। तत्र गीताम्बरक्रीडास्त्रीकर्म विभूषणम्

mṛgāntyacitrānurādhā mṛdu mitraṃ bhagas tathā| tatra gītāmbara-krīḍāstrīkarma vibhūṣaṇam

Mrigashira, Revati(Antya), Chitrā, Anurādhā(Mitra-kṣema) with Friday(Bhaga-vasara) are Mridu/Mitra (soft-friendly): song, garments, play with women, friendly works and adornment succeed; festival-grain-arts acts per Narada. [Joshi ed., print p.130, OCR-corrected]

Verse 8 — Tikshna-Daruna (Sharp/Dire) Gana: Mula-Jyeshtha-Ardra-Ashlesha + Saturday

मूलेन्द्रार्द्राहिर्बुध्न्याः सौरिस्तीक्ष्णं दारुणसंज्ञकम्। तत्राभिचारघातोग्रभेदाः पशूनां दमादिकम्

mūlendrārdrāhirbudhnyāḥ sauris tīkṣṇaṃ dāruṇasaṃjñakam| tatrābhicāra-ghātograbhedāḥ paśūnāṃ damādikam

Mula, Jyeshthā(Indra), Ardrā, Ashlesha(Ahirbudhnya) with Saturday are Tikshna/Dāruṇa: abhicāra rites, lethal strikes, sowing discord between close friends, subduing animals (elephant-taming) and kindred severe operations succeed. [Joshi ed., print p.130, OCR-corrected]

Verse 9 — Adho-Urdhva-Tiryammukha Nakshatra Classes and Their Works

मूलाहिमिश्रोग्रमधोमुखं भवेदूर्ध्वास्यमर्द्रज्येष्ठहरिजरयंश्रुवम्। तिर्यङ्मुखं मैत्रकरानिलादितिज्येष्ठादिवस्वभानिह तद्धृतं कृत्यमेषु सत्

mūlāhimiśrogra madhomukhaṃ bhaved ūrdhvāsyam ardra-jyeṣṭha-harijarayaḥ śrutam| tiryammukhaṃ maitrakarānilāditi-jyeṣṭhādivasvabhāni ha tad dhṛtaṃ kṛtyam eṣu sat

Three directional classes of nine each. ADHOMUKHA (downward-faced: Mula, Ashlesha, the Mishra pair Krittika-Vishakha, Ugra-trio P.Phalguni-P.Ashadha-P.Bhadrapada, Magha, Bharani): digging wells-tanks-treasure-pits, temple-foundation excavation, mining, entering tunnels. URDHVAMUKHA (upward: Ardra, Pushya, Shravana-Dhanishtha-Shatabhisha, Utra-traya with Rohini): palace-raising, royal abhiṣeka, paṭṭa-bandha, all height-works. TIRYAMMUKHA (sideways: Revati, Ashwini, Chitra, Swati, Hasta, Punarvasu, Anuradha, Mrigashira, Jyeshtha): road-embankment works, launching carts-boats, seed-sowing, conveyance first-use. [Joshi ed., print p.131-132, OCR-corrected]

Verse 10 — First-Wear Muhurta: Coral, Ivory, Conch, Gold, New Cloth

पौष्णध्रुवार्कवरकरपञ्चकवासवेज्यादित्यप्रवालरदजाङ्गसुवर्णवस्त्रम्। धार्यं विरिक्तशनिचन्द्रकुजेऽहन्न रक्तभौमे शुचौ दद्यात्

pauṣṇa-dhruvārka-vara-karapañcaka-vāsavejyāditya-pravālaradajāṅga-suvarṇavastram| dhāryaṃ virikta-śanicandrakuje 'hann na raktabhaume śucau dadhyāt

Auspicious stars for first-wearing coral, ivory(tusk), conch-shell, gold and new cloth: Revati(Pauṣṇa); Rohini with Utra-traya(Dhruva); Ashwini(Ārka); the Kara-panchaka Hasta-Chitra-Swati-Vishakhā-Anurādhā; Dhanishthā(Vāsava); Pushya(Ijya); Punarvasu(Āditya). Avoid Rikta tithis (4,9,14) and weekdays Sat-Mon-Tue; red cloth belongs to Tuesday alone. Saubhagya-women skip new cloth under Pushya/Punarvasu; women's ritual bath is barred when Moon holds Shatabhisha. [Joshi ed., print p.132-133, OCR-corrected]

Verse 11 — Navamshuka Omen Grid: Burn/Stain Zones on New Cloth

वस्त्राणां नवभागकेषु च चतुष्कोणेऽमरा राक्षसा-मध्यवंशगता नरास्तु सदंशे पाकच मध्यांशयोः। दग्धे वाऽस्फुटितेऽस्त्रे नवतरे पङ्कादिलिप्ते न स

vastrāṇāṃ navabhāgakeṣu ca catuṣkoṇe 'marā rākṣasā-madhvyaṃśagatā narās tu sadaṃśe pārśve ca madhyāṃśayoḥ| dagdhe vā sphuṭite 'stre navatare paṅkādilipte na sa

Nine-fold zoning of a new cloth (and by extension beds-seats-slippers): four corners = gods; central three strips = rākṣasas; the two side flanks = humans. If a brand-new cloth is burnt, splintered, cut by stone/metal, or mud-stained: harm lands per zone — burn in human-zones grants a son, god-zones grant enjoyment, rākṣasa-zones bring death; edge-burn is wholly inauspicious. Auspicious cut-shapes (umbrella-flag-swastika-Śrīvatsa etc.) yield wealth even in rākṣasa zones; crow-kite-vulture-triangle shapes are condemned everywhere. [Joshi ed., print p.133-134, OCR-corrected]

Verse 12 — Dushṭa-Dina Override: Sanctioned & Royal-Gift Cloth

विप्राज्ञया तथोद्वाहे राज्ञा प्रीत्यर्पितं च यत्। निन्द्येऽपि धिष्ण्ये वारादौ वस्त्रं धार्यं जगुर्बुधाः

viprājñayā tathodvāhe rājñā prītyarpitaṃ ca yat| nindyepy adhiṣṇye vārādau vastraṃ dhāryaṃ jagur budhāḥ

Override clause: cloth worn by brahmin-sanction, at one's wedding, or gifted in affection by the king may be donned even on condemned stars-weekdays-yogas (Vyatipata, Bhadra etc.) — wise men said so. By upalakṣaṇa the same applies to elephants, horses and wealth received on such occasions. [Joshi ed., print p.135, OCR-corrected]

Verse 13 — Vine-Planting, Royal Audience, Liquor-Launch, Cattle Trade Stars

रोहिण्यार्कसुतेर्दुर्घ्न वृक्षवरूणक्षिप्रैः लतापादपारोपोऽथौ नृपदर्शनम्। तीक्ष्णोग्राम्भुपभेषु मद्यारम्भः क्षिप्रान्त्यवर्णेन्दुभानुभेषु गवां क्रयो विक्रयः

rohiṇyārkasuter durghna-vṛkṣa-varuṇa-kṣiprai latāpādapāropo 'thau nṛpadarśanam| tīkṣṇogra-mbuprabheṣu madyārambhaḥ kṣiprāntyav arṇendu-bhānubheṣu gavāṃ krayo vikrayaḥ

Fourteen stars plant vines-trees: Vishakhā; Mridu set Chitrā-Anurādhā-Mrigashira-Revati; Dhruva set Rohini+Uttara-traya; Varuna=Shatabhishā; Kshipra=Ashwini-Pushya-Abhijit(interspersed in U.Ashadha). ROYAL AUDIENCE in thirteen (Dhruva+Mridu+Kshipra sets with Shravana-Dhanishtha); Ratnamālā variant lists Saumya-Ashwini-Pushya-Shravana-Dhanishthā-Hasta-U.Phalguni-Tvashṭā-Chitrā-Pūṣā-Maitra. LIQUOR-LAUNCH under Tikshna-Ugra-Ambuprabha nine (Mula-Jyeshthā-Ardra-Ashlesha-Purva-traya-Maghā-Bharanī-Shatabhishā). CATTLE BUY/SELL in nine Kshipra-Antya-Varuna-Indra-Āditya-Ambu stars (Ashwini-Pushya-Hasta-Revati-Vishākhā-Punarvasu-Jyeshthā-Shatabhishā-Dhanishthā); Bhīma widens to fifteen; Shripati's nine are atyayika-boundary stars. [Joshi ed., print p.135-136, OCR-corrected]

Verse 14 — Cattle-Protection Muhurta and Movement Bans

स्वयोनिधिष्ण्ये विकुजे पशूनां रक्षादिकं कुर्याद् अबुधेन्दुमन्दे। रिक्ताऽष्टमी भौमदिने त्वशेषं यात्राप्रवेशं न कदाचिदेव

svayoni-dhiṣṇye vi-kuje paśūnāṃ rakṣādi kaṃ kuryād abudhendumande| riktāṣṭamī bhauma-dine tv asheṣaṃ yātrā-praveśaṃ na kadācid eva

Cattle-protection rites succeed when the eighth house stands vacant of any planet and the star belongs to the beast's own yoni-class or a Chara star; Monday-Wednesday-Saturday suit keeping and tending. NEVER move cattle out of home or into the byre on Rikta tithis, Ashtamī, Amāvasyā, Tuesday, Shravana, Dhruva-set or Chitrā(Tvāṣṭra) — growth-seekers must abstain totally ('sthiti' included). Vyavahāratattva adds its own wider weekday list. [Joshi ed., print p.137, OCR-corrected]

Verse 15 — Medicine First-Dose & Needle-Work Muhurtas

भैषज्यं सलघुच्चुबरद्विस्वभावे शुभे लग्ने प्रयद्दलग्ने। युक्टचजीवे विदि च दिवसे चापि तेषां रवेदपि। न सूतिगृहे सूचीकर्माप्यदितिवसुत्वाष्ट्रमित्रास्विधिष्ण्ये

baiṣajyaṃ sa-laghu-cchubara-dvisvabhāve śubhe lagne prayad dvi-lagne| yukta-cajīve vidi ca divase cāpi teṣām rave 'pi| na sūti-gṛhe sūcī-karmāpy aditi-vasu-tvāṣṭra-mitrāsvi-dhiṣṇye

MEDICINE first-dose: in Laghu/Mridu/Chara stars — Mula too — under dual-natured lagnas (Gemini, Virgo, Sagittarius, Pisces), with Venus-Mercury-Moon (Sunday allowed), a lagna whose 12th-7th-8th hold no graha, on shubha tithis but never the birth-tithi. Kāryapa adds tithi-endings 6-7-8 with clear skies; Deepikā bars kshaura-bheṣaja-cutting in birth-star. NEEDLE-WORK (sewing, armour kavacha) under Aditi(Punarvasu), Vasu(Dhanishthā), Tvāṣṭrā(Chitrā), Mitra(Anurādhā), Ashwini. [Joshi ed., print p.137-138, OCR-corrected]

Verse 16 — Buy-Star / Sell-Star Mutual Exclusion Begins

क्रयक्षेत्रे विक्रयो नेष्टो विक्रयक्षे क्रयोऽपि न। पौष्णाम्ब्वार्यमाश्विनीवातश्रवणाः क्रये शुभाः

kraya-kṣetre vikrayo neṣṭo vikraya-kṣetre krayo 'pi na| pauṣṇāmbv āryamāśvinī-vāta-śravaṇāḥ kraye śubhāḥ

Mutual-exclusion principle: selling is forbidden in a buy-star, buying forbidden in a sell-star. Buy-favourable stars open with Revati(Pauṣṇa), Shatabhishā(Ambu), U.Phalguni(Āryamā), Ashwinī, Swati(Vāta), Shravana… [list continues next verse]. [Joshi ed., print p.138, OCR-corrected]

Verse 17 — Vikraya & Vipani-Opening Muhurta (Shop Lagna Engine)

पूर्वार्द्वे शकृदाच्छुष्कपण्यमासे केन्द्रत्रिकोणे जुभेर्घट्टच्यायेष्वशुभैर्विना घटतनुं सन्न क्रयः सत्तिथौ। रिक्ताभौमघटान्विना विपणिसद्भिश्चानुवक्षिप्रमैलभ्ते चन्द्रसिते व्ययाष्टरहितैः शुभैरर्थार्थिभिः

pūrvārve śakṛd ācchuṣka-paṇyamāse kendratrikoṇe jubher ghaṭṭacyāyeṣv aśubhair vinā ghaṭatanuṃ san krayaḥ satti thau| riktābhauma-ghaṭānvinā vipaṇi sadbhiś cānu-kṣipramailabhte candrasite vyayāṣṭa-rahitaiḥ śubhair arthārthibhiḥ

SELLING is auspicious under Vishākhā, Krittikā, Ashlesha, Bharanī (buying there is not); benefics in kendra/trikoṇa, malefics confined to 3-6-11, never Kumbha lagna, on shubha tithis. SHOP-OPENING (vipaṇī): Mishra-Dhruva-Kshipra class stars with Venus and Moon IN the lagna, malefics cleared from 2nd-8th-12th, benefics holding 2nd-11th, buyer-sellers avoiding Rikta tithis, Tuesday and Kumbha lagna. Deepikā adds: skip Kumbha-rāśi, act when dravya-karma bhavas are strong, open shop Friday with Moon. [Joshi ed., print p.139-140, OCR-corrected]

Verse 18 — Horse & Elephant Registers: Trade, Taming, Mounting

क्षिप्रान्त्यवस्विन्दुमरूज्जरेशादित्येष्वरिक्तारदिने भूरिशस्तस्। स्याद्राजिमृत्युरथ हस्तिकार्यं कुर्यान्मृदुक्षिप्रचरेषु विदान्

kṣiprāntyav asv-indu-maruj jareśādityeṣv ariktāradine bhūriśas tas| syād rāji-mṛtyur atha hasti-kāryaṃ kuryān mṛdu-kṣipra-careṣu vidān

HORSE deeds (buy-sell-training) flourish under Kshipra(Ashwini-Pushya-Hasta), Revati(Antya), Dhanishthā(Vasu), Mrigashira(Indu), Swati(Marut), Shatabhishā(Jaleśa), Punarvasu(Āditya) — barring Rikta tithis and Tuesday. Elephant-ankush training follows Vyavahārochchaya: shubha star+lagna+amsha+tithi, goad applied Saturday/agneya. MOUNTING elephants-horses-chariots: Paushnā(Revati)-Ashwinī-Varunā(Shatabhishā)-Mārtāṇḍa(Punarvasu)-Chitrā-Āditya-Shravaṇa-Pāṇi(Hasta)-Surejya(Viṣṇu?)—Ijyā(Pushya)-Vitta(Dhanishthā); Monday-Wednesday-Thursday best. [Joshi ed., print p.140-141, OCR-corrected]

Verse 19 — Ornament Fabrication, Gem-Setting & Weapon Forging

स्याज्ज्योत्स्नाघटनं त्रिपुष्करदिने चरक्षिप्रशुभे तत्तीक्ष्णोग्रविहीने तु रविकुजे मेषवृश्चिके तनो। मुक्तासहितं चरध्रुवमृदुक्षिप्रे शुभे स्तनो तीक्ष्णोग्रादिवर्जिते शस्त्रमुभयत्र शुभं गृह्णीतम्

syāj jyotsnā-ghaṭanaṃ tripuṣkaradine cara-kṣipra-śubhe| tat tīkṣṇogra-vihīne tu ravikuje meṣavṛścike tathā| muktā-sahitaṃ cara-dhruva-mṛdu-kṣipre śubhe sthanau| tīkṣṇogrādivarjite śastra-mubhayatra śubhaṃ gṛhnītam

ORNAMENT-MAKING: on Tripushkara days (defined at mc-2-50) under Chara-Kshipra-Mridu stars — Shravana, Dhanishthā, Shatabhishā, Punarvasu, Swati, Pushya, Ashwini, Hasta, Rohini, Utra-traya. GEM-SETTING (pearl etc.): the eighteen stars outside Tikshna-four + Ugra-five, Sun uninvolved, lagnas other than Aries-Scorpio-Leo; pearl-specific work in Chara-Kshipra-Dhruva-Mridu with Moon/Friday and Cancer-Taurus-Libra lagnas. WEAPON-FORGING for royal victory: the Tikshna-Ugra nine plus Ashwini, Mrigashira, Vishākhā, Krittikā — Jyotisāgara seals it: 'on Krittikā with Tuesday-Saturday-Mars, arms forged that day grant kings victory.' [Joshi ed., print p.141-142, OCR-corrected]

Verse 20 — Mudra-Patana (Coin Minting) and Cloth-Washing Stars

वस्वर्घ्निष्ठाश्विनीहस्तचित्रस्वातीविशाखानुराधा-आदित्यपुष्येषु वस्त्रक्षालनम्। मुद्राप्रतिष्ठा गुर्वुदये ध्रुवक्षिप्रचरमृदुषु पूर्णजयाख्यतिथौ

vasu-dhaniṣṭhāśvinī-hasta-citrā-svāti-viśākhānurādhā-ādityapuṣyeṣu vastra-kṣālanam| mudrā-pratiṣṭhā gurv udaye dhruva-kṣipra-cara-mṛduṣu pūrṇa-jayākhya-tithau

COIN-MINTING (mudrā-pātana): when Jupiter-Venus are risen, under Dhruva-Kshipra-Chara-Mridu stars, on the five weekdays excluding Monday-Saturday, in Pūrṇā(5,10,15) or Jaya(3,8,13) tithis, lagna aspected by benefics. CLOTH-WASHING: Dhanishthā, Ashwinī, Hasta, Chitrā, Swātī, Vishākhā, Anurādhā, Punarvasu, Pushya; never on Rikta, Parva, Shashthī, pitṛ-śrāddha dates, Saturday or Wednesday; Chandeśvara bars Sat-Tue-Sun plus Sankranti-Purnima-Dwadashi (no alkali even). [Joshi ed., print p.143, OCR-corrected]

Verse 21 — Khadga-Wearing & Bed-Seat-Slipper First-Use

मैत्रेदपुष्ययमभादितिवाजित्वाष्ट्रहस्तोत्तरात्रयहरिज्याविधातृभानि। एतेष्वेव शयनासनपादुकानां सम्भोगः शुभाहे

maitre 'pi puṣya-yamabhāditya-vājitvāṣṭra-hastottaratraya-har(i)-jyā-vidhātṛbhāni| eteṣveva śayanāsanapādukānāṃ sambhogaḥ śubāhe

WEAPON-WEARING (khaḍga etc.): on Rikta-free Wednesday-Thursday-Sunday under Maitrā(Anurādhā), Pushya, Yamā(Bharani), Aditi(Punarvasu), Vājinī(Ashwini), Tvāṣṭrā(Chitrā), Utra-traya, Hari(Hradinī)-set and Vidhātā-stars; tika extends the same muhurta class to modern-era arms. BED-SEAT-SLIPPER first-use: Dhruva-Mridu-Laghu classes with Shravana, Revati, Punarvasu, Pushya on a shubha day-lagna. [Joshi ed., print p.144, OCR-corrected]

Verse 22 — Andhaksha-Mandaksha-Madhyaksha-Sulochana Quads (Lost-Property Engine Part 1)

अन्धाक्षं वसुपुष्यधात्रीजलभद्रेयांश्च सान्त्याभिधम्। मन्दाक्षं रविविषवमेत्रजलपार्द्राश्लेषाश्विभिः। मध्याक्षं शिवपितृजैकचरणत्वाष्ट्रेन्द्रविद्वान्तकैः। स्वक्षं स्वात्यदितिक्षुभोऽग्निनक्षत्राहिबुध्न्यराक्षोभगः

andhākṣaṃ vasu-puṣya-dhātrī-jala-bhadreyāṃś ca sāntyābhidham| mandākṣaṃ ravi-viṣa-vame-tra-jalapārdrāśleṣāśvibhiḥ| madhyākṣaṃ śiva-pitṛjaikacaraṇa-tvāṣṭrendra-vidhvāntakaiḥ| sva-kṣaṃ svāty-aditi-kṣubho 'gnau nakṣatrāhirbudhnya-rākṣobhagaḥ

Four sight-quads governing lost objects. ANDHĀKSHA (blind-eye): Dhanishthā, Pushya, Rohini(Dhātrī), P.Ashadha(Jala), Vishākhā, the two U.Phalgunīs, Revati(Sāntya). MANDĀKSHA (dull-eye): Hasta(Ravi-holding), U.Ashadha(Viṣa-span), Anurādhā, Shatabhishā, Ashlesha, Ashwinī, Mrigashira. MADHYĀKSHA (mid-eye): Ardrā, Magha(Pitṛja), P.Bhadrapada(Ekacaraṇa), Chitrā(Tvāṣṭrā), Jyeshthā(Indra), Abhijit(Vidhvān), Bharanī(Antaka). SULOCHANA (fair-eye): Swāti, Punarvasu(Aditi), Shravana(Kṣubho 'gnau reading), U.Bhadrapada(Ahirbudhnya), Mula(Rākṣasa), P.Phalgunī(Bhaga). [Joshi ed., print p.144-145, OCR-corrected]

Verse 23 — Lost-Property Recovery Scale by Quad (Part 2)

विनष्टार्थस्य लाभोऽन्धे शीघ्रं स्वयं प्रयत्नतः। मन्दे स्याद् दूरे मध्ये तु न सुलोचने

vinaṣṭārthasya lābho 'ndhe śīghraṃ svayaṃ prayatnataḥ| mande syād dūre madhye tu na sulocane

Recovery scale for stolen/lost wealth: ANDHĀKSHA star ⇒ swift regain, effortlessly, by oneself; MANDĀKSHA ⇒ regained but only through exertion; MADHYĀKSHA ⇒ it lies very far from one's city (recovery uncertain); SULOCHANA ⇒ it does NOT come back at all. Tika notes this quad-engine also serves thief-identification inquiries. [Joshi ed., print p.145, OCR-corrected]

Verse 24 — Money Given Under Wrong Stars Never Returns

तीक्ष्णमिश्रध्रुवोग्रेषु यद् द्रव्यं दत्तमन्ततः। प्रयुक्तं विनष्टं विष्टचां पाते नाऽप्यते

tīkṣṇa-miśra-dhruvogreṣu yad dravyaṃ dattam antataḥ| prayuktaṃ vinaṣṭaṃ viṣṭacāṃ pāte nāpy eti

Wealth given under Tikshna, Mishra, Dhruva or Ugra stars — whether gifted outright without term, entrusted near at hand against repayment, advanced by hereditary usury custom, or self-lost/stolen — never comes back; nor does money lost during Bhadrā(Viṣṭi)-pāta, Vyatīpāta or Mahāpāta. Vasishtha concurs; thief-recovery inquiry may still route through the quad-engine (mc-2-23). [Joshi ed., print p.146, OCR-corrected]

Verse 25 — Water-Body Excavation & Dance-Initiation Stars

अनुराधाहस्तध्रुवधनिष्ठाशततारकमघपूर्वाषाढरेवतीपुष्यमृगेषु जलाशयखननं नृत्यारम्भश्च

anurādhā-hasta-dhruva-dhaniṣṭhā-śatatāraka-magha-pūrvāṣāḍha-revatī-puṣya-mṛgeṣu jalāśaya-khananaṃ nṛtyārambhaś ca

WATER-BODY EXCAVATION under thirteen stars (Anurādhā, Hasta, the Dhruva-set, Dhanishthā, Shatabhishā, Maghā, P.Ashadhā, Revatī, Pushyá, Mrigashīrsā) when Budha-or-Guru holds the lagna, malefics are weak, and Venus sits tenth in a jalachara sign (Cancer-Capricorn-Aquarius-Pisces). Tika extends the rule to modern tube-wells and water-pipeline launches. DANCE-INITIATION: twelve of these (dropping Maghā-P.Ashadhā, adding Jyeshthā) with a benefic in the fourth, Budha in lagna and Moon in a Mercury sign. [Joshi ed., print p.147-148, OCR-corrected]

Verse 26 — Entering Royal Service (Seva-Pravesha)

क्षिप्रे मैत्रे वित्तसितार्कइज्यवारे सौम्ये लग्नेऽर्के कुजे वा खलाम्भे। योन्यांशचायां राशिपूर्वैरपि स्यान्मन्यांस्तदा सेवा कार्या स्वामिनः सेवकेन

kṣipre maitre vitta-sitārkaijya-vāre saumye lagne 'rke kuje vā khalām bhe| yonyāṃśacāyāṃ rāśipūrvair api syān manyāṃs tadā sevā kāryā svāminas sevakena

A servant should enter his master's (or king's) service when the star is one of the Kshipra-Maitra class (Ashwini, Pushya, Hasta, Chitrā, Anurādhā, Mrigashira, Revatī), on Wednesday-Friday-Sunday-Thursday, with Saumya (Mercury) holding the lagna and Sun or Mars standing in the tenth-eleventh; own-yoni amsha and prior-rashi conditions reinforce it. [Joshi ed., print p.148, OCR-corrected]

Verse 27 — Money-Deployment & Loan-Taking Gates

स्वात्थादित्यसुदृष्टिदेवगुरुभे कर्मान्तराङ्गे चरे। लग्ने शत्रुयुताष्टशुद्धिसहिते द्रव्यप्रयोगः शुभः

svātyādityasu-dṛṣṭi-devaguru-bhe karma-ntarāṅge care| lagne śatru-yutāṣṭa-śuddhi-sahite dravya-prayogaḥ śubhaḥ

MONEY-DEPLOYMENT is auspicious across eleven stars (Swati, Punarvasu, Chitrā, Anurādhā, Mrigashira, Revati, Vishākhā, Pushya, Shravana, Dhanishthā, Shatabhisha, Ashwini) with benefics aspecting, Jupiter-Venus strong, in Chara lagnas whose ninth-fifth are clear and eighth doubly vacant of papa-grahas. LOAN-GIVING per Bhima: Mridu, Pushya, Revati, Vishākhā, Shravana-trayam, Punarvasu (Vishakhā barred by Mishra-status ⇒ loan only). NO debt-taking on Tuesdays; NO lending on Wednesdays; Sankranti-day Vṛddhi-yoga with Hasta on Sunday blocks repayment forever — descendants included. [Joshi ed., print p.149, OCR-corrected]

Verse 28 — First Ploughing (Hala-Pravahana): Bulls, Stars & Lagna Purity

मूलविशाखमघैर्वर्ज्यैः शेषैरेकोनविंशतिः हलप्रवाहणम्। नीरोगमुष्कवृषैः सौम्यलग्ने विना शनिरविदिने

mūla-viśākha-maghair varjyaiḥ śeṣair ekonaviṃśatiḥ hala-pravāhaṇam| nīroga-muṣka-vṛṣaiḥ saumya-lagne vinā śani-ravi-dine

FIRST PLOUGHING with twenty-nine stars — all but Mula, Vishākhā, Maghā (Tikshna-Ugra exclusions) — using bulls that are disease-free with intact testes ('fruit-bearing' bulls make tillage fruitful); weekdays other than Sunday-Saturday; Moon strong under Monday-Wednesday-Thursday-Friday-Venus regimes; Dvitīyā-type shubha tithis (Vyavahāratattva bars Rikta + P.Phalguni-Ashlesha pairs). GENERAL lagna-shuddhi: papas weak/risen-set as applicable, Mercury-Moon-Venus-Jupiter potent. SPECIFIC bans: ploughing destroys-and-pains in Simha, Kumbha, Karka, Mesha, Makara, Dhanus lagnas, and on Rikta(4,9,14)+Shashthī+Ashtamī. [Joshi ed., print p.150, OCR-corrected]

Verse 29 — Seed-Sowing, Phani-Chakra and Hala-Chakra Engines

एतेषु श्रुतिवारुणादित्यविशाखोदूनि भौमं विना। बीजोप्तिः शुभदा तन्वग्भतोऽष्टाष्टकैर्मित्रैरादित्यैरमेन्दवः

eteṣu śruti-vāruṇāditya-viśākha ūnīni bhaumaṃ vinā| bījoptiḥ śubhadā tanv agbhato 'ṣṭāṣṭakair mitrair ādityair amendavaḥ

SEED-SOWING succeeds under fifteen of the plough-stars — Shravana(Śruti), Shatabhishā(Vāruṇa), Punarvasu(Āditya), Vishākhā included, minus the set — never on Tuesday, never with Maghā risen. Ratnamālā/Kashyapa/Nārada variants preserved. PHANI-CHAKRA: counting from the Rahu-afflicted star to the sowing-day star yields the fate-pattern 8-bad · 3-good · 1-bad · 3-good · 1-bad · 3-good · 1-bad · 2-good · 4-bad (Kāryapa's reading). HALA-CHAKRA: from Sun's nakshatrārkocchita span toward the day-star — first trio destroys bulls, next three grow the furrow-blade, five mid-spokes seat Lakṣmī, nine Śiṣṭa-zone brings death; Nārada maps the same wheel as bull-loss→gain→side-five prosperity→trident-nine death→side-five fortune→tail-trio supreme. [Joshi ed., print p.151-153, OCR-corrected]

Verse 30 — Bloodletting, Purgation, Emesis & Dharma-Kriya Stars

मित्रक्षिप्रचरध्रुवेषु त्रयोदशनक्षत्रेषु रवौ रविवारे शुभे च चन्द्रबुधगुरुशुक्रवारेषु धर्मक्रिया कोटिहोमरुद्रानुष्ठानादिका कार्या

mitra-kṣipra-cara-dhruveṣu trayodaśanakṣatreṣu ravau ravivāre śubhe ca candra-budha-guru-śukravāreṣu dharma-kriyā koṭihoma-rudrānuṣṭhānādikā kāryāḥ

BLOODLETTING (rakta-mokṣa via fine vein-puncture): Rohinī, Mrigashira, Chitrā, Swati, Anurādhā, Jyeshthā, Shatabhishā, Shravana plus the Laghu class — on Tuesday, Sunday, Thursday. PURGATION & EMESIS: same star-set, all weekdays except Wednesday-Saturday. DHARMA-KRIYA (koṭi-homa, Mahā-rudra anuṣṭhāna etc.): thirteen Maitra-Kshipra-Chara-Dhruva stars on a Sunday whose lagna carries Mercury-Jupiter ṣaḍvarga, Jupiter strong in lagna; Ratnamālā seals 'Dibuka-lagne guro dharma-ārambho rave-dine'. [Joshi ed., print p.154, OCR-corrected]

Verse 31 — Paddy-Cutting Stars

तीक्ष्णकृत्तिकामृगोत्तरत्रयपूर्वाभाद्रपदहस्तधनिष्ठाश्रवणस्वातीपूर्वाषाढभरणीचित्रपुष्येषु स्थिरलग्नेषु धानकाटनं शुभम्

tīkṣṇakrittikāmṛgottaratrayapūrvābhādrapadahastadhaniṣṭhāśravaṇasvātīpūrvāṣāḍhabharaṇīcitrapuṣyeṣu sthira-lagneṣu dhānaka-kaṭanaṃ śubham

PADDY-CUTTING under nineteen stars — Tikshna-Krittikā, Mrigashira, the Utra-traya, P.Bhadrapada, Hasta, Dhanishthā, Shravana, Swati, P.Ashadhā, Bharaṇī, Chitrā, Pushyá — on days other than Saturday-Tuesday-Riktās, with STHIRA lagnas (2,5,8,11). [Joshi ed., print p.155, OCR-corrected]

Verse 32 — Grain-Pounding & Transplanting Stars

भगार्द्रायामकुतिसचेन्द्रविधातृमूलैः शुभैर्नान्त्यभिः कथितं कणमर्दनं सत्। अग्नेर्विशाखाजपापूर्वभाद्रपदामूलवातोऽश्विचित्राषट्सु सस्यस्य रोपणम्

bhagārdre 'śva-kutisaceindre-vidhātṛ-mūlaiḥ śubhair nāntyabhiḥ kathitaṃ kaṇamardanam sat| agner viśākhājapāpūrvabhādrapadāmūla-vāto 'śvicitrā ṣaṭsu sasyasya ropaṇam iha akikujo vinā sat

GRAIN-POUNDING (kaṇa-mardana, de-husking by pestle) in nine shubha stars incl. Bhaga's P.Phalgunī, Ardrā, Ashwini-kutī, Anurādhā, Indra's Jyeshthā, Rohini(Vidhātā), Mula-set — Vyavahārochchaya variant adds Phalgunī-pair, Shravana, Magha, Mula, Anurādhā, Jyeshthā, Revati with Simha-lagna or risen Guru-Shukra. TRANSPLANTING (sasya-ropana) in six: Vishākhā(Harī), P.Bhadrapada(Ajapāda), Mula(Nirṛti), Rohinī(Vāta-span), Shatabhishā(Śata), U.Phalgunī — weekdays sans Tuesday-Saturday. [Joshi ed., print p.155, OCR-corrected]

Verse 33 — Granary Consolidation & Grain-Growth (Usury-Grain) Stars

मिश्रोग्रार्द्राश्लेषज्येष्ठैर्विहीनेषु षोडशसु धान्यराशीकरणं मेषकर्कटतुलां विना स्थिरद्विस्वभावमकरेऽपि। ध्रुवपुष्यविशाखज्येष्ठाश्विनिचरेषु धान्यवृद्धिः

miśrogrārdrāśleṣa-jyeṣṭhair vihīneṣu ṣoḍaśasu dhānyarāśīkaraṇaṃ meṣakarkaṭatulāṃ vinā sthira-dvisvabhāva-makare 'pi| dhruva-puṣya-viśākha-jyeṣṭhāśvini-careṣu dhānya-vṛddhiḥ

GRANARY CONSOLIDATION (dhānya-rāśīkaraṇa — heaping grain to one place): sixteen stars excluding the Mishra-Ugra set with Ardrā-Ashlesha-Jyeshthā; lagnas of Sthira+Dual classes and Makara, barring Aries-Cancer-Libra; on benefic weekday. GRAIN-GROWTH (dhānya-vṛddhi — the borrow-one-return-savaaya custom): Dhruva-class Pushyá, Vishākhā, Jyeshthā, Ashwinī plus Chara-class stars; Deepikā adds Shravana-trayam with Mṛga-sthira-lagna rise. [Joshi ed., print p.156, OCR-corrected]

Verse 34 — Shantika-Paushtika Rites (Vinayaki etc.)

क्षिप्रशुभ्वान्त्यचरसेतुमघासु शस्तं स्याच्छान्तिकं च सह पौष्टिकाभ्याम्। खेऽङ्के विधोः सुखगते तनुजे गुरोर्नो मौढयादिदुष्टसमये शुभदं निमित्ते

kṣipra-śubhvāntyacara-setu-maghāsu śastaṃ syāc chāntikaṃ ca saha pauṣṭikābhyām| khe 'ṅke vidhoḥ sukha-gate tanuje guro no mauḍhyādi-duṣṭasamaye śubhadaṃ nimitte

SHANTIKA-PAUṢTIKA rites (Vināyaka-śānti, birth-defect shantis, eclipse-born or same-nakshatra births etc.) succeed under Kshipra-Shubhra-Antya-Chara-Setu-Maghā stars when Sun holds the 3rd from lagna, Moon the 4th, and Jupiter sits IN the lagna. Barred while Jupiter/Venus are combust (astā) or during bātya-dosha — UNLESS an actual nimitta (upāta, Ketu-omen) forces the rite, which then overrides even those defects. [Joshi ed., print p.156-157, OCR-corrected]

Verse 35 — Agni-Homa Graha-Mukha Formula (Section-D Target)

सूर्यादित्रिमये चार्द्रे सूर्यविच्छुक्रपङ्क्तिषु। चन्द्रारेज्यागुरुर्विद्धिनो नेष्टा होमाहुतिः खरे

sūryād itrimaye cārdre sūrya-vic-chukra-paṅktiṣu| candrārejyāguru-rviddhim no neṣṭā homāhutir khare

HOMA-OFFERING LANDING-ZONE: count triads of three nakshatras each (27÷3 = 9 triads) beginning from the SUN's current star up to the day-star (Moon's star). The nine graha-MUKHAS in triad-order are: (1) Sūrya (2) Budha (3) Shukra (4) Śani (5) Candra (6) Maṅgala (7) Bṛhaspati (8) Rāhu (9) Ketu. The oblation lands in that lord's 'mouth': a SHUBHA-graha mouth makes the homa fruitful; a PĀPA-graha mouth (Sun excluded per reading) spoils it. WORKED EXAMPLE (tika): Saṁvat 2028, Chaitra-Śukla-9, Sunday, tā.4-47 — Sun in Revati, day-star Punarvasu ⇒ count 6 ⇒ 6÷3 remainder 2 ⇒ third lord SHUKRA-mukha ⇒ first āhuti falls into Venus' auspicious mouth. Accidental pāpa-mukha fall is cured by cow-gift to a vedic brahmin + śānti. [Joshi ed., print p.157-158, OCR-corrected]

Verse 36 — Agni-Vasa Remainder Extension & Scope Limit

अग्नेरवस्थानत्रये शेषैकद्वितिये स्वर्गपातालमृत्युभेदः। उपनयनविवाहादौ त्वग्निवासविचारो न

agner avasthānatraye śeṣaikadvitaye svarga-pātāla-mṛtyubhedaḥ| upanayana-vivāhādau tv agni-vāsa-vicāro na

AGNI-VĀSA refinement: within the fire-residence triad, remainder 1 places Agni in SVARGA — homa then destroys life (prāṇanāśa); remainder 2 seats it in PĀTĀLA — wealth is destroyed. Worked extension: (tithi 9 + 1 + vara 1)=10… ⇒ bhūmi-residence ⇒ best for homa. SCOPE LIMIT: this agni-vāsa inquiry does NOT apply to upanayana, vivāha and nitya-naimittika rites. [Joshi ed., print p.159, OCR-corrected]

Verse 37 — First-Eating the New Grain (Navanna-Bhakshana)

नवान्नं स्याच्चरक्षिप्रमृदुभे स्तनौ शुभस्। विना चन्द्रां विषघटीं चैत्रपौषक्रियाजितान्

navānnaṃ syāc cara-kṣipra-mṛdubhe sthanau śubhas| vinā candrāṃ viṣaghaṭīṃ caitra-pauṣa-kriyājitān

FIRST-EATING the year's new grain: Chara-Kshipra-Mridu stars, a sthira-quality lagna aspected by benefics; exclude Nandā tithis (1,6,11), the viṣa-ghaṭīs, months Chaitra and Pausha, and Saturday-Tuesday (Bhujabala concurs). [Joshi ed., print p.159, OCR-corrected]

Verse 38 — Boat Building, Launching & Voyage Stars

यात्रायत्रपविद्वाख्यैर्दशाभिः सप्तभिस्तथा। बृश्विज्याङ्कदिने नौकाघटनं स्तनौ शुभस्

yātrā-yatra-pavidvākhyair daśābhiḥ saptabhis tathā| bṛśvijyāṅkadine naukā-ghaṭanaṃ stanau śubhas

BOAT-BUILDING under eighteen stars on Sun-Thursday weekdays with benefic lagnas. LAUNCHING from its yard: Shravana, Dhanishthā, P.Phalgunī, Anurādhā, Ashwinī, Hasta. VOYAGE (seafaring included by upalakṣaṇa): Ashwinī, Hasta, Pushya, Mrigashira, P.Phalgunī, Anurādhā, Dhanishthā, Shravana with shubha tithi-vara-lagna. [Joshi ed., print p.160, OCR-corrected]

Verse 39 — Vira-Sadhana / Abhicara Siddhi Gates (with editor's caution)

मूलार्द्रभरणीपुष्यमघाश्लेषाः सौम्ये घटे तनौ। सुखे शुक्रेऽष्टमे शुद्धे सिद्धिर्वीराभिचारयोः

mūlārdrabharaṇīpuṣyamaghāśleṣāḥ saumye ghaṭe tanau| sukhe śukre 'ṣṭame śuddhe siddhir vīrābhicārayoḥ

VETALA-SIDDHI / ABHICĀRA gates: Mula, Ardra, Bharanī, Punarvasu, Pushya, Ashlesha, Maghā — with Aquarius lagna holding Mercury, Venus in the fourth, eighth house CLEAN of both benefics-malefics (Kanya-rāśi reading); Vasishtha/Ratnamālā variants preserved. EDITOR'S OWN NOTE: for lineage-protection, righteous householders should neither perform nor commission these operations. [Joshi ed., print p.160, OCR-corrected]

Verse 40 — First Bath After Recovery from Illness

लग्ने चरे सूर्यकुजेज्यवारे रिक्ते तिथौ चन्द्रबले च हीने। त्रिकोणकेन्द्रोपगतैश्च पापैः स्नानं हितं रोगविमुक्तकानाम्

lagne care sūryakujejyavāre rikte tithau candrabale ca hīne| trikoṇakendropagataiś ca pāpaiḥ snānaṃ hitaṃ rogavimuktakānām

FIRST BATH post-recovery: any of 27 stars EXCLUDING nine (Revati, Punarvasu, P.Phalgunī, Maghā, Swati, Sauri-Ashlesha set), Moon WEAK i.e. in forbidden gochara stations, weekdays other than Friday-Monday, Rikta tithis, CHARA lagnas, with malefics disposed through 11-1-4-7-10-9-5. Deepikā adds Sun-class charas, Thursday-Shukravāra-Pushya-Moon options, krura-day upapāta-viṣṭi bars, akāma-tithis except Trayodasi. [Joshi ed., print p.161, OCR-corrected]

← Chapter 1Book overviewClassical LibraryAll CoursesChapter 3 →